Niet over praten

{Indachtig m’n moeder}

Al een tijdje ben ik bezig je spullen op te ruimen. De badkamer is al helemaal leeg. Of geel zoals jij en ik zouden zeggen, omdat of de zoon of de dochter, ik weet het niet meer, dat zei toen hij of zij klein was. Ook al zag ik nog een haar in je kam en rook ik toch even aan de parfum die nog halfvol zat, ik kieperde alles in de vuilniszak. Ook de nog niet aangebroken tubes Elmex moesten weg. Een paar jaar geleden was je overgestapt van Sensodyne naar dit merk, omdat je dat te pittig vond worden in je mond, aften en zo. En ik associeerde die nieuwe tandpasta gelijk met het begin van je verval dus weg ermee. Oordoppen, crèmes, shampoo voor grijs haar, watten, nagelknippers, wegwegweg. De tandenstokers nam ik wel mee .
Daarna was de emotiekast aan de beurt zoals man E en ik de kast met de vele laatjes in de keuken noemen. Alsof er in elke kast een emotie woont die te pas en te onpas – of allemaal tegelijk zoals bij mij toen ik nog geen antidepressiva slikte – naar buiten kunnen komen. Sorry hoor, maar de laatjes herbergden voornamelijk troep. Veel lege brillenhoezen, pillendoormiddensnijdmachientjes, paasservetten, flesjes voor port mee onderweg en te veel plastic bakjes. In twee zaten nog korrels bruine en gekleurde hagelslag. Daar kon ik ook niet goed tegen. Maar toch weg ermee. Toen alle laatjes geel waren, haalde ik de labels uit de etikethouders. WTF was NRG? Of VR&VLM? SMRPTS? Ah, smeerpoets. HLPBNGLKKN, daar hadden de pleisters dus ingezeten. Middenin de troep zat ik in m’n eentje te lachen. En ineens begreep ik ook de F, dat waren natuurlijk dingen van jou.
De kast achter je bureau was een klus op zich. Die zat vol met foto’s van de sigarenfabriek, ik kwam de examenopgaven uit 1963 van het Ubbo Emmius Gymnasium in Stadskanaal tegen. Brieven en gedichten van mezelf aan jou, het trouwalbum van jou en papa. Ik was zo blij te zien hoe gelukkig jullie eruit zagen samen.
Er was nog veel meer op te ruimen, maar ik was vandaag lang genoeg met je bezig geweest. Bovendien, ik had honger. Het eten dat die avond over was, deed ik een plastic bakje. NDV schreef ik op het label.

{Gesprekken met mijn moeder}

Ieder ochtend als ik aan m’n bureau ga zitten, schud ik even met dat potje waar je nu in woont. Op en neer als een soort sneeuwbol wat je-zoon-mijn-broer altijd zo leuk vond om te doen. Daarin zag hij de witte vlokken naar beneden dwarrelen en hoor ik de grijze kruimels heen en weer schuiven.
Ik las vanochtend de column van Aaf over haar vriendin Paulien: ‘Als je beste vriendin gestorven is, wil je je beste vriendin steeds bellen om uit te huilen.’
Je leest de krant allang niet meer, maar als je dat had gedaan, was je woedend geweest. ‘Wat denkt die Aaf wel niet?’, zou je gezegd hebben, ‘bah al die BN’ers die aan de haal gaan met verdriet en rouw. En dan zo pontificaal in de krant, allemaal egotripperij.’
Nou ik doe eigenlijk hetzelfde, maar dan op kleine schaal. Er is alleen geen markt voor merk ik, veel minder likes en reacties dan wanneer ik over Ajax schrijf, over m’n broer, de zoon, de dochter of de gebreken van man E. Na een maand of vier hebben de mensen er geen zin meer in. Nou, ik ook niet mam. Maar het zal wel moeten.
Alles moet ik je nog vertellen: hoe mooi de bogen in de Mezquita de Córdoba waren, hoe lekker het zwembad in El Gastor en de Spaanse garnalen van de grill van man E, dat Connie weer een nieuw boek heeft – wat denk jij: zijn we nieuwsgierig of vinden we het van tevoren al vreselijk -, dat ik met nicht M naar een voorstelling van Marcel Hensema was, dat ik je de foto’s van je kleindochter met een wauw galajurk nog moet doorsturen en dat ik een gele miniatuur Kangoo voor m’n verjaardag heb gekregen, ik moet je nog vertellen dat ik appelmoes heb gemaakt van de appels van gymjuf I, dat de camping vroeg of we mee willen doen met het airco project – wat vind jij? – dat ik elke ochtend vroeg opsta en eerst een half uur pilates doe en sowieso gezonder probeer te leven na vier maanden ‘het zal allemaal wel’, dat er met €60.000 is overboden op je huis en dat ik me zo verheug op Tadić weer in de Arena zaterdag en dat je dan geen idee hebt wie dat is en waarom, dat de transplantatie-operatie van m’n lymfeklieren pas in 2027 is, dat ik het nog door jou geslepen potlood gebruik om zinnen in het boekenclub-boek mee te onderstrepen, dat man E het te druk heeft met z’n werk-RvT-jdb en je kleinzoon me meehelpt onze kerstreis naar Marokko voor te bereiden, dat ik met kerst helemaal niet weg wil, maar met jou en R onder de boom wil zitten, dat het gat tussen jou en mij steeds groter wordt, dat er geen einde aan gaat komen wat ik nog allemaal ga meemaken en jij helemaal niks meer. Dat je zo diep van binnen zit en ik je nergens kan vinden.
Er staan geen puntjes meer mama. En dat kan niet.

{Gesprekken met mijn moeder}

Je woont nu in dit potje mama, dus ik heb je huis maar te koop gezet. Een dikke week staat ie op Funda nu, met 15 bezichtigingen en morgen waarschijnlijk vier biedingen.
…
Voor hoeveel wil je zeker weten? Voor een dikke smak geld. ‘Most m nait verschieten,’ zou papa zeggen. Maar dat is in Amsterdam ook haast niet mogelijk.
Af en toe belt makelaar T me met een update en dan antwoord ik zakelijk, opgetogen en ook opgelucht dat ik die erfpacht-VVE-energielabel-zooi niet allemaal zelf hoeft doen. En elke keer als ik ophang, voel ik de moed m’n schoenen inzakken. Je woont er steeds langer niet meer. Er zijn al spullen weg, gegooid, opgeruimd, verdeeld. Er lopen mensen door je huis die niemand kent, die de gordijnen van je kledingkast openmaken, de laatjes van je keuken. Misschien gaan ze zelfs wel in je stoel zitten.
De laatste keer dat ik bij je was heb ik alle miniatuur stoeltjes meegegraaid, ik wilde niet dat iemand aan jouw collectie zou zitten, en al je brillen diep weggestopt driehoogachter in een kast. Diep van binnen wil ik ze er niet hebben mama, niemand niet. Hoeveel geld ze ook hebben. Straks is je huis weg en is dat potje het enige plekje dat je nog hebt. Dat ik nog heb.
…
Zo’n gelul is dat: het leven gaat door. Je moet toch verder.
…
Ik weet zeker dat je het met me eens bent. Soms stopt het gewoon en kun je alleen maar stilstaan en achteruit kijken.
…
Paulien van De slimste is ook dood, wist je dat? In een van haar laatste interviews zei ze: ‘Je mag best over iets vertellen wat erg voor je is, maar als je er nog middenin zit, werkt het niet.’
Da’s natuurlijk flauwekul. Ik vind, je moet juist schrijven over waar je middenin zit. Dat is vaak het eerlijkst, het kwetsbaarst. Als je er later over schrijft heb je meer afstand en kun je het oppimpen of juist bagatelliseren.
…
Ja, het is een beetje een kwaad stukje, dat hoort ook bij rouw heb ik gelezen. Rouwstadia… kan ik me ook weer enorm over opwinden. Maar ja nou ja, ff terug naar je huis. Dat potje staat op m’n bureau. Met het dekseltje er scheef opgelijmd.